Ramazan ayının yaklaşmasıyla birlikte birçok Müslüman, oruç fidyesiyle ilgili dini hükümlerin ayrıntılarını merak etmektedir. Özellikle fidyenin ne zaman verilebileceği konusunda, yani Ramazan’dan önce verilmesinin caiz olup olmadığı sıkça sorulan bir meseledir. Bu soru, Müslümanların ibadetlerini doğru şekilde yerine getirme ve Allah katında kabul olma konusundaki hassasiyetlerini yansıtır.
Bu yazıda, fıkıh âlimlerinin görüşlerini ve delillerini ele alarak, Ramazan başlamadan oruç fidyesi vermenin hükmünü açık ve anlaşılır bir şekilde açıklayacağız.
Oruç fidyesi, kalıcı bir mazeret nedeniyle oruç tutamayan kişilere (örneğin çok yaşlı kimseler veya kronik hastalar) vaciptir.
Fakat âlimler, Ramazan girmeden önce fidyenin verilmesinin caiz olup olmadığı konusunda farklı görüşler ileri sürmüştür:
Şafiîler, Ramazan girmeden önce oruç fidyesi vermenin caiz olmadığını söylemişlerdir.
Buna gerekçe olarak, fidyenin vacip olma sebebinin Ramazan ayı girdikten sonra oruç tutamama durumu olduğunu belirtmişlerdir.
Yani sebep gerçekleşmeden fidye verilmez.
İmam Nevevî şöyle demiştir:
“Âlimlerimiz ittifakla, oruç tutmaya gücü yetmeyen yaşlı kimsenin veya iyileşme ümidi olmayan hastanın Ramazan girmeden önce fidye vermesinin caiz olmadığına hükmetmişlerdir.”
Hanefîlere göre ise, Ramazan ayı girdikten sonra, kişi isterse fidyesini ayın başında toplu şekilde verebilir.
Zira sebep (oruç tutamama hali) zaten mevcuttur ve ay da başlamıştır.
İbn Âbidîn şöyle der:
“Fidye, ister Ramazan’ın başında ister sonunda verilebilir; kişi dilediği vakitte vermekte serbesttir.”
Fıkıh âlimlerinin genel kanaatine göre, Ramazan ayı girmeden önce oruç fidyesi vermek caiz değildir.
Ancak Ramazan başladıktan sonra, fidye gün gün veya toplu şekilde ayın herhangi bir gününde verilebilir.
Bu konuda, yaşadığın ülkenin âlimlerinden görüş alman tavsiye edilir.
